Test2

Po co badania z użytkownikami?

Testy z użytkownikami przeprowadza się w celu zdobycia informacji o tym jak użytkownicy korzystają z danego produktu (w naszym przypadku - strony/portalu/serwisu WWW). Polegają one na obserwacji użytkowników podczas wykonywania zadań z przygotowanego wcześniej scenariusza.

Istotne jest, że do badań dobiera się osoby o profilu odpowiadającym rzeczywistym użytkownikom danej strony. Tworząc profil osoby badanej należy skupić się nie tylko na danych demograficznych (płeć, wiek, pochodzenie itp.), ale przede wszystkim na tym jakie są jej potrzeby/cele związane z testowanym produktem, oraz jakie są jej nastawienia wobec produktu.

Produkt można testować w każdym momencie tzw.cyklu życia produktu (ang. product life-cycle). Najlepiej jednak gdy badania zostają przeprowadzone jeszcze przed wprowadzenia produktu do powszechnego użytku. Dobrą praktyką jest testowanie prototypu. Pozwala to uniknąć niepotrzebnych kosztów, oraz zaoszczędzić czas potrzebny na wprowadzenie zmian po wypuszczeniu produktu na rynek, bądź po implementacji. Wszelkie zmiany dokonane po tym okresie zazwyczaj wymagają większych nakładów finansowych.

Moderowane testy z udziałem użytkowników

Z racji tego iż badania z użytkownikami dostarczają informacji o tym jak prawdziwy użytkownik wchodzi w interakcję ze stroną, są one uważane za najbardziej miarodajne źródło informacji o stopniu jej użyteczności. Dość często stosowaną praktyką jest wykonanie audytu eksperckiego (o którym była mowa na poprzednich zajęciach) przed przeprowadzeniem badań z udziałem użytkowników. Gruntowne zapoznanie się ze stroną pozwoli moderatorowi skuteczniej wychwycić obszary mogące sprawić kłopot użytkownikowi oraz lepiej przygotować dla niego zadania.


Należy pamiętać o tym, iż badania owe mają na celu nie tyle potwierdzenie wcześniej wykonanego raportu, co wzbogacenie go o nowe wnioski i rekomendacje. Co więcej:
  • zadania powinny być obudowane w kontekst, dzięki temu osobie badanej jest łatwiej "wczuć się" w rolę prawdziwego użytkownika,
  • zadania powinny odzwierciedlać to z jakimi potrzebami/celami osoby wchodzą na daną stronę,
  • w treści zadań należy unikać kluczowych słów np. nazw kategorii występujących na danej stronie, nie należy bowiem użytkownikowi sugerować rozwiązania (zaprezentowany poniżej filmik z sesji eye trackingowej jest dobrym przykładem na to jak nie powinno się konstruować instrukcji dla badanego).

Częstym pytaniem przy przeprowadzaniu badań jest określenie liczby osób w nich uczestniczących. Za Nielsenem można określić wystarczającą grupę osób badanych jako: 5 (http://www.useit.com/alertbox/20000319.html). Sugeruje on także aby testy przeprowadzać w mniejszych grupach, ale za to w kilku seriach, między którymi zostaną poprawione wychwycone wcześniej błędy. Mówiliśmy o tym na poprzednich zajęciach.

Z racji dostępności wielu artykułów, które omawiają korzyści płynące z przeprowadzania tego typu badań (oraz podają wskazówki odnośnie samej metodologii przeprowadzania badań), odsyłamy do poniższych źródeł:

Badania eye trackingowe

Badania z udziałem użytkowników można wspomóc wykorzystując w tym celu urządzenie jakim jest eye tracker. Eye tracking (po polsku zwany również okulografią) jest zbiorem technik badawczych pozwalających na uzyskanie informacji odnośnie ruchu oka – położenia w danym przedziale czasowym oraz (ewentualnym) punkcie fiksacji wzroku. Dane pozyskane w ten sposób mogą zostać wykorzystane np. podczas prowadzenia badań z zakresu:

  • użyteczności interfejsów,
  • czytania tekstu,
  • skuteczności przekazu reklamowego.

Dzięki eye trackerowi jesteśmy w stanie uzyskać dodatkowe informacje o tym:

  • gdzie użytkownik patrzy,
  • jakie elementy sprawiają mu problem (dla tych elementów można np. zaobserwować dłuższe czasy fiksacji),
  • jakie elementy są zauważane jako pierwsze, które przyciągają najwięcej uwagi, a które są ignorowane.


Dzięki eye trackerowi jesteśmy w stanie uzyskać dodatkowe informacje na temat wzrokowej interakcji użytkownika ze stroną (np. które elementy na stronie były widziane, ale nie zostały zauważone). Podkreślić należy fakt, iż wyniki uzyskane tą metodą powinny być interpretowane wyłącznie przez specjalnie w tym celu przeszkolony personel.

Ciekawym zjawiskiem jakie można zaobserwować dzięki badaniom eye trackingowym jest tzw. "banner-blindness", czyli ślepota bannerowa (http://en.wikipedia.org/wiki/Banner_blindness). Okazuje się użytkownicy mogą podświadomie ignorować na stronach elementy reklamowe, bądź przypominające reklamy (migające, o rażących kolorach, itp.).

Więcej informacji o metodzie eye trackingu można uzyskać odwołując się do źródeł:

Techsmith Morae

Jednym z najpopularniejszych programów do przeprowadzania moderowanych badań z udziałem użytkowników jest produkt firmy Techsmith - Morae. Rozwiązanie to pozwala pozyskać dane odnośnie interakcji użytkownika ze stroną (kliknięcia myszą, przejścia pomiędzy stronami, etc.), odpowiednio je opracować, a następnie zwizualizować. Do każdego nagrania można dołączyć obraz twarzy użytkownika wraz z zapisem sesji w audio. Tak zebrane informacje możemy obrobić, w zależności od naszych potrzeb.

Na ćwiczeniach zapoznamy się bliżej z programem. Bardziej dociekliwi mogą natomiast zapoznać się z tutorialem dla Morae dostępnym (w języku angielskim) na stronie producenta:


Zadanie 7

Waszym zadaniem będzie:

1. Zapoznanie się z wszystkimi wymienionymi powyżej artykułami dotyczącymi zagadnienia przeprowadzania badań z użytkownikami (eye trackingowymi - niekoniecznie). Dodatkowo, należy przeczytać cały trzeci rozdział książki Marka Kasperskiego pt. "Projektowanie stron WWW. Użytecznoœść w praktyce". Zawartych zostało w nim wiele wskazówek przydatnych zarówno na etapie przygotowywania jak i przeprowadzania badań.

2. Przygotowanie raportu z badań na wybranym portalu/wortalu/serwisie internetowym. Każdy kognitywista powinien przebadać co najmniej jedną osobę.

Zazwyczaj, raporty z badań (oraz analiz eksperckich) tworzone są w oparciu o format Common Industry Format. Bardzo zgrabną prezentację autorstwa Marcina Sikorskiego dotyczącą tworzenia raportów zgodnie z tym standardem można znaleźć tutaj.

Wasz raport nie musi być aż tak "elegancki". Powinien on opisywać nie mniej niż 6 zadań do wykonania dla użytkownika oraz zawierać:

  • Stronę tytułową
  • Spis treści
  • Sekcję "Badanie" a w niej:
    • Zdefiniowane cele typowego użytkownika serwisu na podstawie których dobrane zostały zadania
    • Skrócony opis zadań
    • Zbiorczy wykres czasu potrzebnego na wykonanie wszystkich zadań
    • Skrótowe omówienie zadań
    • Część poświęconą opisowi osób badanych
  • Szczegółowy opis każdego zadania a w nim:
    • Cel zadania,
    • Opis zadania,
    • Wskaźnik sukcesu wraz z linkiem odsyłającym
    • Czas wykonania zadania
    • Wyniki obserwacji
    • Sugerowane rekomendacje

W razie potrzeby, można wzorować się na poniższym przykładzie:

W celu przeprowadzenia badań należy posłużyć się programem Techsmith Morae, którego 30 dniowa wersja jest dostępna za darmo do pobrania ze strony producenta:

Dla przypomnienia podstawowych funkcji programu można ściągnąć przykładową, otagowaną już w Morae sesję, którą omawialiśmy na zajęciach:

Z racji słabej jakości dźwięku, warto posłużyć się słuchawkami.

Raport może zostać wykonany w parach. Dodatkowo, do każdego raportu należy dołączyć co najmniej jeden krótki filmik (1-4 minuty) obrazujący najciekawszy waszym zdaniem problem występujący na stronie (żeby nie było nieporozumień: jeden kognitywista = jedna osoba badana = jeden raport wraz z wyciętym kawałkiem sesji w formacie .avi lub .wmv). Jeżeli plik będzie za duży do wysłania mailem, należy skorzystać z zewnętrznego serwisu umożliwiającego darmowe przechowywanie plików (np.www.wyslijto.pl).

W razie wątpliwości można kontaktować się z prowadzącymi zajęcia drogą mailową: moc.liamg|zsotrab.okryzom#moc.liamg|zsotrab.okryzom, moc.liamg|kyzclawokaksab#moc.liamg|kyzclawokaksab (grupa środowa), lub podczas dyżuru: środa, pokój 69, godzina 15:00.

Czas wykonania: 14 dni (dzień zajęć liczony jest jako dzień 1).

Każdy mail powinien zawierać w tytule: nr grupy, nr zadania, nazwisko autora (np. "Grupa 5, zadanie 6, Jan Kowalski").

Punktów do zdobycia: 8.

Za każdy dzień spóźnienia odejmowanych będzie 7 punktów.

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-Share Alike 2.5 License.